Bazen şeyleri değeri ölçülemez.

Değeri sonsuzdur, annenin bebeğine sevgisi.

Sadece annenin mi?

Babanın da belki.

Ya ailenin diğer üyeleri.

Sadece insanda mı peki?

Ölümün kıyısından dönedürülen bir hasta için de bir hekimin hissettiği aynı şeydir belki.

Şunu da kabul etmek gerekir ki, bir hekim olumlu yönden bu kadar mutlu olmayı düşünüyorsa, olumsuzluklar da o derece etkileyecektir.

O sebeple, hekimler, genellikle hastalarına duygusal yaklaşmazlar.

Yapılması gerekenle, duygu çatışması yaşanabilir. Yine aynı sebepledir ki, cerrah kendi hastasını ameliyat edemez.Ve hatta etmemelidir de. Zira, meydana gelecek bir olumsuzlukda, yapılması gereken müdahale geç kalınabilir.

Ancak bazen, ikiden küçük

bazen de ikiden büyük olur.

İkizi olan bir anne bu durumu herkesten iyi bilecektir.

İki bebekle uğraşmak, asla 2 den fazla çaba gerektirir.

Bazen tek çocuğun bile sorunları o kadar fazladır ki.

Aslında daha annelik sürecindeki sıkıntılar, doğumdan sonra da devam eder.

Bunun bir çok örneği olabilir.

Aynı anda iki ameliyat olan hastanın acısı, iki katına çıkmaz.

Hekim, en yoğun ağrı duyacağı bölgeye göre ağrı mücadelesi yapacağından, bu tedavi iki bölgenin ağrısına da yeterli gelecektir.

Mesela, kasık fıtığı ve sünnet ameliyatının aynı anda yapıldığını farz edelim. Sünnet bölgesinin ağrısı, daha yoğun olacaktır. Sünnetin ağrı mücadelesi, kasık fıtığını da silip süpürecektir.

Elektrik kesintisi olduğunda, buzdolabındaki godaları güvenle kullanabilir miyiz? Eğer kesintim 4 saatten az ise, hepsini güvenle kullanabiliriz. Dolabın kapağı daima kapalı tutulmalıdır. Et, tavuk, hindi, balık ve yumurta gibi sanayi paketi ile saklanmayan ürünler, eğer 2 saatten az 4.4 °C, kalmışlarsa kullanılabilirler. Eğer, bu süre uzamış ise, atılmalıdırlar.

Uyarı!

• Hiçbir gıdayı güvenlik amacıyla tatmayın. Tad ve koku bozulma garantisi veremez.
• Et ve tavuk ürünleri sıvıları ile temas eden tüm yiyecekler atılmalıdır.
• Tüm gıdalar ayrı ayrı değerlendirilmelidirler.

.

Ana gıda gruplarının taze, temiz ve doğal olanlarına denilir. Her bir üye değişik ihtiyaçlara cevap verir. Tek bir ürün ile tüm ihtiyaçlarımızı karşılayamayız. Bu sebepledir ki, her gruptan beslenmemiz gerekir.

Örnekler

Meyve ve Sebzeler
Hatalıklara karşı koruyucu ve direnç artırıcı olarak belirtilirler. İçerdikleri doğal şekerlr ile anlamlı karbonhidrat kaynağıdırlar aynı zamanda. Lif içeriklerinden dolayı sindirim sistemi dostudurlar. 

4-8 yaş aralığındaki çocuklar, günde en az 1 porsiyon yemelidirler. Çeşitli gruptaki sebze ve meyveyi, değişik saatlerde, farklı porsiyonlarda verebilirsiniz.

Basit olarak, farklı renk seçii, farklı gıda, vitamin ve mineral anlamını taşır.

Hububatın sağladığı karbonhidrat sebebi ile hipoglisemi yapmaz. Buna düşük Glisemik endeks denilir. Sağladığı karbonhidrat, uzun süre kanda kalır.

Yağsız Et, Balık Kümes Hayvaları veya alternatifleri (yumurta, süt ve ürünleri), demir, çinko, Vitamin B12, Omega 3 ve protein sağlarlar. Büyüme açısında gereken yapı taşlarıdırlar.  Omega 3 ve demir,beyin gelişimi için gereklidir. 

Süt ve Ürünleri, yüksek kalsiyum içerikleri sebebi ile, kemik ve diş sağlığı için gereklidirler.

12 aylığa kadar anne sütü, yeterlidir. Ancak daha sonra, tam inek sütü almaya başlayabilir.

Yeterli kalsiyum için

• 1-3 yaş: Günde 1-2 bardak süt veya ürünü
• 4-8 yaş: Günde 3 bardak
• 9-13 yaş: Günde 4 bardak

1 bardak süt yerine 40 gr peynir veya 200g yoğurt denk gelmektedir.

Su
En iyi içecek sudur.

Şeker içeren her türlü içecek, )cola fanta, meyve suları, sporcu içecekleri vs), çocuğun iştahını katabilir. Yani noprmal öğünde isteksizlik oluşturacaktır.

Ayrıca bu sıvılar, obesiteye ve diş çürümelerine yol açabilir.

Az Tüketilmesi Gereken Gıdalar

Cips, çukulata, şekerlemeler, kek, yaş pastalar, çukulata içeren barlar, fast foodlar, içinde fazla şeker ihtiva eden her türlü hazır gıdalar, tuzu fazla ürünler (salamura, turşu, zeytin) az tüketilmelidirler.

Maalesef bu ürünlere ulaşmak ve tüketmek çok kolaydır. Önemli olan dengeyi kurabilmektir. Günde 1den fazla bu ürünler soframıza gelmemelidirler.

Yaşa Göre Doğru Gıdayı Seçmek

Bebekler
Anne sütü veya mamadan bebeğin sofraya oturması zaman alır. İlk adım, katı gıdalara başlamaktır.

Genellikle ilk tercih edilen katı gıda pirinç ürünleridir(pilav). Daha sonra ezilmiş sebzeler, meyveler, et ürünleri gıda listesine girer. 8aylıktan itibaren bebekler, yoğurt ve peynir yemeye hazırdırlar. 12 aydan itibaren ise bebek sofraya oturabilir. 

Süt Çocuğu
Çoğu anne, çocuklarının yemek konusunda titiz ve seçici olduklarını söylerler. Bu, beslenme zamanlarını stresli yapar. Özellikle de ebeveyn, çocuğunun yeterli beslenmediğini düşünüyorsa.

Beslenme konusunda sizin seçiminiz, neyin yenileceği, bebeğinizin seçimi ise ne kadar yiyeceğidir. Çeşitli alternatifleriniz vardır. Bunları çeşitlendirerek, bebeğinizin ağız tadını bulabilirsiniz. Dikkat edilmesi gereken şey “inek sütünden kaçınma”dır. Zira demir eksikliği oluşturma potansiyeli olduğu gibi, obeziteye yatkınlık da sağlar.

Okul öncesi
Oyun ve öğrenme, gelişme için bol protein ve enerjiye ihtiyaçları vardır. Güne iyi bir kayhvaltı ile başlamak esastır. Kahvaltı, günün diğer saatlerinde acıkmayı da tetikleyerek, sonraki öğünlerdeki beslenmesini kolaylaştırır.

Bu yaş grubunda hala yemeklerde seçicilik olabilir. Yemesi gerektiğini düşündüğünüz gıdayı kabul etmesi için ona zaman tanıyınız. Düşününki size sevmediğiniz bir yemeği kim nasıl yedirebilir? Sabırla, bugün bir çay kaşığı, yarın bir tatlı kaşığı gibi adımlarla değerlendirmek gerekir. Düşünün ki, aylarca sadece anne sütüne alışmış, kendine göre bir ruh hali ve tarzı olan bebeklikten çıkmış, ayrı bir organizma ile uğraşmaktasınız.

Çocuğun elle yiyebileceği gıdalarla işe başlanmalıdır. Başlangıçta çocuk doğru işler yapamayabilir. Yemekleri yüzüne gözüne bulaştırabilir(keyifli anlardır). Ancak her geçen gün daha iyiye gidecektir.

18 aya kadar bebekler kaşığı düzgün kullanamazlar. Beyincik denilen denge merkezimiz, koordineli hareketleri sağlayamadığı gibi, denge de düzgün korunamaz. Ona pratik yapmak için zaman tanımak ve yüreklendirmek gerekir.

Bebeğinizi kaşıkla beslenrken, onun eline de bir kaşık vermekle işe başlayabilirsiniz.

Oynamak

Oyunla işe başlamak, tüm bebeklerin tercihidir. Evdeki stresi azaltmak için, işte size birkaç öneri:

• Etrafa gazete kağıtları serin
• önlük kullandırın
• yiyecekleri tek lokmalık hale getirin
• elleri ile yemesine izin verin

Eğer bebek, yemekleri atıyorsa, oyun olarak farz ediyordur. Reaksiyonunuz ne kadar çoksa, oyun o kadar zevkli gelecektir ona. Sadece kararlı şekilde “hayır” deyin.

Bardağı tutarak sıvı içmeyi erkenden öğrenebilirler. Anne sütünü bir başkasının vermesini bu şekilde sağlayabilirsiniz.

Bebek 6 aylığı geçince sıvı alımını bardak ile temin edebilirsiniz. Ancak burada fazla sıvı alma tehlikesi vardır.

Biberonun diş çürütme özelliği daha fazladır. Verilen gıdalardaki şekerler diş çürüğü için başlangıç oluşturabilirler.

Gıdaları Tanımak

Bebeğimize verdiğimiz tüm gıdaları kendimiz hazırlamıyorsak, bizim yerimize, bebeğimiz için hazırlandığı ileri sürülen gıdalara hep şüphe ile bakmak gerekir. Bu da, ambajlardan ve üzerinde yazılanları anlamak ile başlar.

Bu konuda, Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Uzmanları, ciddi çalışmalar yapmakta ve sağlıklı gıda yönetmelikleri, günümüz koşullarına göre devamlı geliştirilmektedir.  Türk Gıda Kodeksi adı verilen bir yönetmelik, devamlı yenilenmektedir.

Bu yönetmeliğe göre bir gıda etiketinde olması gereken bilgiler şunlardır:

Katkı Maddelerinin Etiketlenmesi

Madde 6-

Gıda katkı maddesi veya kombinasyonlarının ambalaj ve/veya etiketi üzerinde aşağıdaki bilgiler okunaklı ve silinemez biçimde bulundurulacaktır:

• Üretici veya ambalajlayıcı veya satıcı firmanın adı veya ticari adı
• İşyeri adresi,
• Katkı maddesinin adı ve EC kodu,
• Madde karışım halinde ise, her bir katkı maddesinin adı, EC kodu ve ağırlıkça azalan sırası,
• Katkı maddesine; seyreltilmesini, çözdürülmesini, standardizasyonunu, satışını veya depolanmasını kolaylaştırmak amacı ile değişik maddeler veya gıda bileşenleri katıldı ise, kullanılan maddenin adı, kullanım amacı ve her bir bileşenin ağırlıkça azalan sırası,
• “Gıdada kullanım içindir” ifadesi veya gıdada kullanılacağını belirtir farklı bir ifade,
• Gerekli ise özel depolama ve kullanım şartları,
• Kullanım talimatı,
• Parti veya seri numarası,
• Net miktarı,
• Gıdada kullanım miktarı sınırlı olan bileşenlerin % ‘leri,
• Katkı maddesi hayvansal kaynaklardan elde edilmiş ise elde edildiği hayvanın cinsi,
• Üretim tarihi,
• Son tüketim tarihi.

Bıga bilgileri etiketi, hazır gıdanın neler içerdiğini belirtir. Soya allerjisi olanlar, gluten hastalığı olanların anneleri bu durumu çok iyi bilirler.

Bebeğimize hazır gıdaları verirken, illa her hangi bir hastalığımızın olmasına gerek yoktur. Belli bir markaya güvenerek gıda seçimi yapmak son derece hatalıdır. İlgili firmanın gıda politikası değişebileceği gibi, baştan beri yanlış bilgilendirildiğimiz bir firma ve marka olabilir. Seçimimizi bizzat yaparak, bilinçli bir tüketici olduğumuzu gösterirsek, üreticilerde kendi pozisyonlarını almak zorunda kalırlar.

Pratik olarak değerlendirilecel olursa, bir gıda paketinde, gıda içeriği bilgileri olarak şunlar olmalıdır. Bilgiler türkçe olmalıdır.

• Paketin toplam miktarı
• Bir kezde verilecek miktar (servis büyüklüğü)
• 100 ml veya 100 gram içeriği
• enerji miktarı
• protein
• yağ
• Karbonhidrat
• Lif oranı
• Sodyum miktarı

Yag, Seker veya Tuz

Farklı isimler altında belirtilse bile, ne yediğimizi bilme açısından önemlidir.

Yağlar, beef fat, butter, shortening, coconut, palm oil, copha, cream, dripping, lard, mayonnaise, sour cream, vegetable oils and fats, hydrogenated oils, full cream milk powder, egg or mono/di/triglycerides, gibi isimler altında belirtilmiş olabilir.

Şeker, beyaz veya kahverengi olabilir. Mısır şekeri (corn syrup), dextrose, disaccharides, fructose, glucose, golden syrup, bal(honey), meyve şekeri(fruit juice concentrate), lactose, malt, maltose, mannitol, maple syrup, molasses, monosaccharides, raw sugar, sorbitol or xylitol, olarak ifade edilebilir.

Tuz, ”baking powder, booster, celery salt, garlic salt, sodium, meat or yeast extract, onion salt, MSG, rock salt, sea salt, sodium bicarbonate, sodium metabisulphite, sodium nitrate, nitrate or stock cubes” olarak ifade edilmektedir.

Hangi Gıdayı alalım?

• Düşük sodyum
• Düşük yağ (sature)
• Yüksek lif

Gıda Koruyucuları ve Katkıları

Kullanıcılar tarafından en az bilinen, üreticilerin sadece bazı harflerle ifade ettikleri katkılardır Birçok gıda da bulunurlar. Türk Gıda Kodeksinde ciddi olarak üzerinde durulan maddelerdir. Kullanımında özellik gerekir. Katkılı gıdaları alırken dikkat etmek gerekir.

Ne kadar katkı maddesi varsa, o kadar doğallıktan uzaktır.

Genellikle

• gıdaların bozulmalarını önlerler
• hacim artışı yaparlar
• üretici için verim artışı yaparlar
• tatlarını değiştirirler
• renklerini albenili yaparlar
• kullanımını kolaylaştırırlar

Tüm katkılar, eksiksiz olarak belirtilmelidir. Kaynağı, domuz gibi farklı bir hayvandan elde edilmiş ise belirtilmelidir. Allerjen olanlar ifade edilmelidir.

Elbette katkı maddesi varlığı gıdayı sağlıksız yapmaz. Ancak, yıllar geçtikten sonra zararlı olduğu anlaşılan ve kullanımı yasaklanan birçok kimyasal vardır.

Bir gıdanın bozulması lazımdır. Bozulmayan gıdaya şüphe ile bakmak gerekir.

Gıda Allerjileri

Gıda allerjilerinin %95″ini 8 gıda maddesi oluşturur.

• Yerfıstığı ve fıstık
• deniz ürünleri
• balık
• süt
• yumurta
• soya
• susam
• gluten

 Eğer bu maddelerden herhangi birini ambalajlı gıda içeriyorsa, hangi miktarda olursa olsun, pakette bu belirtilmek zorundadır. 

Bazı Noktalar

• Kolesterol içermez (Cholesterol-free): %100 kolesterolsüz olmalıdır. 
• Yağsız (Fat-free): %0.15″den az yağ içermelidir.
• Light: Ne olduğu açık değildir. Berrak gıda, veya kokusuz  veyahutta yumuşaklığı hakkında olabilir.  Yağ içeriği ayrıca kontrol edilmelidir. 
• Organik (Organic): Popüler olan bu ifadenin ne anlama geldiği dikkatle incelenmelidir.
• Kızartılmış, veya fırınlanmış: Pişirmeden önce sprey yağ ile muamele edilmiş olabilir.
• Yağı veya tuzu azaltılmış. Normalden %25 daha az yağ veya tuz içermelidir. Bu, benzeri üünlerden daha az yağ ve tuz içeriyor anlamını taşımaz.
• Şekersiz, şeker ilavesiz: Sucroz içermediği anlaşılır. Fakat başka tür şekerler olabilir. Kalorisi son derece yüksek olabilir.
• %93  fat-free: %7 yağ içerir ifadesi daha doğru bir açıklamadır.

Son Kullanma Tarihi

2 yıldan uzun kullanım süresi olamaz.  Tüm ürünlerin ne zamana kadar kullanılabilebeği belirtilmelidir. All foods with a shelf life of less than two years must have a date on them that tells you when the manufacturer advises the food will either be unsafe to eat or not as good to eat:

• Best before: Bu tarihten sonra da tüketilebilir. Ancak kalitesi azalmıştır.
• Use by: Bu tarihten sonra tüketilmemelidir. Bu tarihten sonra satılamaz.
• Paketleme Tarihi (Baked on veya packed on) kısa süreli gıdalarda daha çok kullanılır. Ekmek ve et ürünlerinde tercih edilmektedir.

Anne sütünün bebeğe artık yetmediği ve hatta zarar verdiği düşünüldüğünde, bu zorunlu süreç başlanılmalıdır.

Elbette inek sütü yerine anne sütü daha faydalıdır. Ancak, bebek kada anne de düşünülmelidir. Üstelik ilk 6 ay, daha doğru bir ifade ile, 7. aydan gün alana kadar, anne sütü bebeğin tüm (su dahil) ihtiyaclarını giderir. Ancak, bu dönemden sonra bebeğin ihtiyaçları değişir. Tabiatta onun için hazırlanmış olan gıdalara da merhaba demek zorundadır. Bu da anne sütünü kesmek anlamını taşır.

Duyguları olan, onu sevgi ile büyüten bir varlıktan da ayırmak demektir, emmeyi kesme. Ancak, bir insanın hayatta karşılaşacağı acı tecrübelerin içinde belki de en hafif olanıdır. Üstelik zorunludur. Hem anne için, hem de bebek için.

Memeden ayırmaya karar verdiğinizde bir plan yapmalısınız. Düzgün anne sütü almayan bebekler için bu süreç çok kolay olabilir. Ancak, anne sütü, gıdasının temelini oluşturan bebekler için kolay olmayabilir. Zaten memeden ayırma zamanı geldiğinde, anne sütü temel gıda olan gıda rejiminde sorunlar var demektir. Zira ilk 6 tam ay zaten anne sütü dışında gıda vermemek gerektir. 6-24 ay ise, anne sütü ağırlığı giderek azaltılarak  devam edilmelidir.

Gün geçtikçe, ilave gıdalar vermek ve diğer tabii besinler bebeğe vermek, onun ağız tadını oluşturur. Geceleri, uyurken, uzun süre anne sütü almak, bir alışkanlık olarak yıllarca sürebilir. Bu, annenin hormon dengesini de bozacaktır. İnek sütü yerine anne sütü almak mantıklı gelebilirse de (temel gıdayı oluşturmadan) anneyi de düşünmek gerekir.

Anne sütünü kesme zamanı konusunda kesin bir görüş birliği yoktur. Her geçen gün yeni bir fikir ortaya atılmaktadır. Son yayınlar, 2 yaşa kadar emzirilebileceği yönündedir. Ancak, bu, 24 aya kada sadece anne sütü alınabileceği anlamını taşımaz. 7. ayın ilk günlerinden itibaren ek gıdalara başlanılmalı, anne sütünün kesilme zamanlarında, sadece günde 1 kez alınan bir çeşni olarak kalmalıdır, anne sütü. 

Anne sütünün, bebeğin ihtiyaçlarını ilk aylardan sonra sağlayamaz. Bir bakıma anne sütünü kesmek zorunludur.

Tablo: Anne sütünün bebeğin ihtiyaçlarını karşılama yüzdeleri

Anne sütünü Kesme

• Yavaş Başlayın. Bebeğe zaman vermek iyi bir fikirdir. Sabırlı olmak gerekir. Doğduğu günden beri, annesütü alan, duyguları alışkanlıkları olan bir varlığın, sizi düşüncelerinizi kabul etmesi, zaman alacaktır. 
• Annesütünü alma tarzını değiştirin: Tad değişikliğinden önce, tarz değişikliği faydalı olabilir. Biberonla besleme kolay olacağından, bu yol baştan sevimli gelebilir. Sıcaklığı, kokusu, yumuşaklığı, sevimliliği, bebek için başka hiçbir şeye benzemeyen anne memesinin gıda özelliğini başka bir yolla vermek iyi bir alternatif olup, duygu yıkımı yapmayabilir.
• Eğer emzirme çok hızlı kesilirse sütünüzü sağın: Anne sağlığı açısından sütün birikmemesi gerekmektedir.
• Gıda yeterliliği: Anne sütü yerine bebeğin aldığı gıdanın yeterliliği dnetlenmelidir.
• Bebeğin Korkularını kullanmamak: ÖMür boyu bilinç altında korkuları olan bir bebeğimiz olmasını istemiyorsak, bu yolu kullanmamalısınız. Bebeğin belki de tek sığınağı olan ana kucağında ihanete uğramak hoş olmasa gerek.
• Bebekle daha fazla ilgilenmek gerekir. Sığınağını kaybeden bebek, fazladan ilgi isteyecektir. Ancak, onun kişiliğini olumsuz etkileyecek, taviz verme anlamında olmamalıdır.